“Mồng một tết cha, mồng hai tết mẹ, mồng ba tết thầy”. Đối với thời nay, câu nói ấy thật vừa cổ, vừa kim. Nó cổ, vì nó là câu tục ngữ đã xa xưa lắm; và nó kim vì nó đang cần cho xã hội ngày nay khi người ta đang cố tìm một phương thuốc chữa căn bệnh “bạc tình” trong các gia đình và ngoài xã hội.

“Tết” ở đây nên được hiểu là những công việc mà con cái và học trò dành cho cha mẹ và thầy đồ trong dịp đầu năm mới để tỏ lòng hiếu kính và biết ơn. Những công việc đó, thông thường gồm có: mừng tuổi, chúc Tết, tặng quà…

“Mừng tuổi” là chúc mừng sự tăng thêm tuổi thọ. Vì cha mẹ còn sống thì con cái còn được nhờ, trái lại là điều bất hạnh: “Mẹ già như chuối chín cây/Gió đưa mẹ rụng còn rày mồ côi”, “Còn cha gót đỏ như son/Một mai cha chết, gót con đen sì” (Ca dao)… Thầy học và lớp người tiền bối còn mạnh khỏe, thì đó là những cây đại thụ, những cây cao bóng cả che bóng mát cho đàn hậu thế quây quần.

Con cái luôn có bổn phận phụng dưỡng cha mẹ già. Quà tặng cha mẹ nhân ngày Tết (kèm theo lời chúc tụng, ly rượu mừng Xuân) là phong bao lì xì cho các cụ mừng, vì tâm lý người già cũng hồn nhiên, như người ta vẫn nói: “Già trẻ bằng nhau”.

Con cái phải biết rằng không có quà tặng nào làm cho các cụ mừng bằng sự đoàn viên, sum họp gia đình trong ba ngày Tết. Ba ngày Tết mà con cái ở một nơi, cha mẹ một nơi, chỉ làm cho các cụ buồn, thương tủi sự cô đơn của mình. Chỉ trừ thời chiến tranh, con ở chiến trường xa, mẹ ở quê nhà, mẹ lấy buồn làm vui mà chờ đợi ngày thắng trận con về.

Hồi xưa, thầy đồ không ăn lương của quan trên cấp mà cũng không nhận học phí từ phụ huynh học sinh (PHHS). Quanh năm, áo vạt hò guốc mộc, cơm canh trà rượu của thầy đồ, một mình bà đồ “chân nam đá chân chiêu” lo lấy. Nay Tết đến, học trò góp phần lo cùng bà đồ. Học trò, ai có món gì mang đi biếu thầy đồ món đó, gọi là “đi Tết thầy”.

Đi Tết thầy, thường thì cân nếp, gói trà, chai rượu… Lớp học của thầy đồ chừng dăm bảy đứa học trò mặt mày khôi ngô tuấn tú ở trong làng, cho nên lễ vật “đi Tết” cũng không lấy đâu cho nhiều. Tết của thầy đồ vẫn là Tết đạm bạc. Điều mà thầy đồ mừng nhất là được nhìn thấy học trò thêm khôn lớn, học với thầy mở mang trí tuệ, được nghe học trò thưa với thầy lời hứa “nấu sử sôi kinh” nhân đầu năm mới.

Trong ba ngày Tết, ngày mồng một dành cho cha, mồng hai dành cho mẹ, vì theo quan niệm xưa, cha sinh mẹ dưỡng, cả hai đều là “đức Cù lao”, mà cha là chủ gia đình, mẹ là người nội trợ, nội tướng. Mồng ba dành cho thầy, vì cha mẹ vẫn khuyên con: “Cơm cha, áo mẹ, chữ thầy/Gắng công học tập cho tày người ta/Học thời như gấm thêu hoa/Mai sau hiển đạt ấy là con ngoan” (Ca dao).

Tổ tiên “lên lịch” dành 3 ngày trọng đại nhất trong năm cho cha mẹ và thầy là có ý răn dạy ta rằng đạo lớn nhất là đạo hiếu thảo, đừng có thói vô ơn, bạc nghĩa đối với các bậc sinh thành, dưỡng dục và đào tạo giáo dục ta; không có công ơn ấy không ai sinh ra ta, nuôi ta khôn lớn, dạy ta thành người tài ba, người hữu ích cho bản thân, gia đình và xã hội.

Nay nhìn vào xung quanh ta, nhiều cụ ông, cụ bà sống sức tàn, hơi tận trong cảnh neo đơn, vì con cái đi làm ăn xa, lập gia đình riêng, bận việc kiếm sống hoặc bận việc làm giàu, không còn thời gian đâu nghĩ tưởng nhiều đến cha mẹ. Thậm chí có đứa không có lòng hiếu thảo! Ngày nay trong nhà trường, có ngày Nhà giáo Việt Nam (20-11) để PHHS và học sinh đi chúc mừng thầy - cô giáo (nhiều PHHS chúc mừng rất kỹ và cũng tặng quà rất kỹ các thầy - cô).

Nhưng đó vẫn là hình thức, chưa kể những trường hợp tiêu cực, nó không vui, không ấn tượng bằng hình thức “đi Tết thầy” của hồi xưa. Hồi xưa, cắp sách đến trường làng, rồi trường tổng, trường huyện, học sinh chúng tôi đối với thầy bao giờ cũng giữ thái độ “kính nhi viễn chi” (kính mà không dám gần), tìm thấy ở thầy bao điều mô phạm, “khuôn vàng thước ngọc” cho mình noi theo...

Theo HUỲNH KIM BỬU - Báo Bình Định

Năm hết tết đến, nhiều người Việt nhớ câu thành ngữ "Mồng một Tết cha, mồng hai Tết mẹ, mồng ba Tết thầy". Câu thành ngữ phản ánh một nếp sống đẹp của người Việt ở thời điểm tống cựu nghênh tân. Nếp sống ấy đã thành quen thuộc, thành cha truyền con nối nên có thể có người không nhớ câu này, song họ vẫn sống theo lời dặn dò của cổ nhân trong câu thành ngữ.

Tục xưa, con cái trưởng thành ở riêng hoặc đi làm ăn xa chẳng hạn về quê trong dịp Tết Nguyên đán, sáng ngày mồng một vợ chồng con cái anh em ruột thịt về nhà cha chúc thọ cha mẹ và ông bà bên nội. Theo thông lệ, người con cả, người anh cả, người cháu đích tôn vào trước, sau đó đến hàng em út vào sau, lần lượt nói lời chúc tụng ông bà, cha, mẹ sức khoẻ và những điều tốt lành. Ông bà cha mẹ bên nội chúc tết con cháu kèm theo những đồng tiền mới bọc trong giấy hồng điều goị là cho lộc con cháu để con cháu lấy may.

Sang ngày mồng hai Tết, vợ chồng con cái ở riêng hoặc đi làm ăn xa nay có dịp về quê ăn Tết nhớ sang nhà ông bà cha mẹ bên ngoại. Nghi thức chung cũng tương tự như bên nội. Con cháu chúc tụng ông bà cha mẹ và ông bà cha mẹ mừng tuổi con cháu bằng những đồng tiền mới bọc trong giấy hồng điều tượng trưng.

Sau những nghi thức vừa trang trọng vừa đầm ấm thân tình như thế, ông bà cha mẹ con cháu thường tổ chức ăn cỗ Tết đông vui. Nghi thức chúc Tết và ăn ngày đầu xuân bao giờ cũng để lại ấn tượng sâu đậm cho mọi người, đặc biệt là tuổi thơ về hạnh phúc gia đình đầm ấm, có trên có dưới, đầy đủ, viên mãn. Nếp sống đẹp ngày Tết thể hiện sự tri ân của con cháu với ông bà cha mẹ hai bên nội ngoại - cái gốc sinh thành và giáo dưỡng mình nên người.

Sang ngày mồng ba, người Việt thường dành riêng đi lễ Tết thầy giáo. Không chỉ có các học trò học chữ đến với thầy dạy chữ mà thầy được người Việt mở rộng nghĩa là những bậc có công dạy chữ lẫn dạy nghề, dạy cả những bộ môn nghệ thuật như dạy đàn, dạy hát... Người Việt có một câu thành ngữ chân phương, nôm na nói về vai trò người thầy là Không thầy đố mày làm nên. Công dưỡng dục thuộc về cha mẹ nhưng công lao dạy dỗ thành người hiểu biết, thành người có nghề nghiệp để sau này sinh sống và định vị cuộc đời mình trước nhân quần xã hội là người thầy. Với tinh thần tôn sư trọng đạo, người Việt quan niệm Nhất tự vi sư, bán tự vi sư nghĩa là dạy một chữ là thầy, nửa chữ cũng là thầy - để tỏ lòng tri ân người có công khai tâm cho con người bằng trí thức, bằng chữ. Ngày xưa cho dù làm quan đến tể tướng thì ngày Tết người học trò đến thăm thầy cũng vẫn một lòng tôn sư trọng đạo như thế. Thường thì ngày mồng ba Tết, người đứng đầu hàng môn sinh - những người cùng học, không phân biệt tuổi tác, chức vị, vị trí xã hội, thường tụ họp ở gia đình thầy giáo, chúc Tết thầy. Người cao tuổi nhất hoặc người được các bạn đồng môn tín nhiệm nhất thay mặt mọi người đứng lên trịnh trọng thưa với thầy về sự có mặt của học trò lớp mình và chúc thầy trường thọ cùng những điều tốt lành.

Mồng một tết cha, mồng hai tết mẹ, mồng ba tết thầy. Thực ra câu thành ngữ đã rút gọn của câu nói bình thường dài lời hơn: mồng một đến chúc tết cha, mồng hai đến chúc tết mẹ, mồng ba đến chúc tết thầy. Phong tục chúc tết ấy bắt nguồn sâu xa từ tinh thần trọng đạo nghĩa: "Uống nước nhớ nguồn, tôn sư trọng đạo".
(Theo ST)

Theo quan niệm của người Việt, ngày mồng một tết là ngày đầu tiên trong năm. Ngày hôm ấy, nếu mọi việc diễn ra tốt đẹp thì cả năm sẽ trôi chảy, thuận lợi. Bởi vậy, vào ngày mồng một tết, người ta chỉ chúc nhau những điều hay. Cũng với những lời chúc tụng, người Việt có tục kiêng làm một số việc như sau:
Kiêng quét nhà. Nếu quét thì vun rác vào góc nhà. Sang sáng mồng hai mới hốt đổ đi vì sợ Thần Của theo rác ra đi, không phù trợ cho gia đình nữa.

Kiêng cho lửa, xin lửa vì lửa tượng trưng cho “vận đỏ”, “may mắn ”. Cho lửa là cho đi sự may mắn.
Kiêng làm bể chén đĩa, bình trà vì sợ sự đổ vỡ.
Kiêng chửi mắng đánh đập con cái để mong cả năm yên ổn, thuận hoà.
Kiêng đòi nợ, vay nợ vì nếu phải trả nợ vào ngày mồng một thì sẽ mất mát, thua thiệt quanh năm.
Kiêng nói những câu “mất”, “chết” để khỏi diễn ra sự mất mát, chết chóc trong cả năm.
Kiêng để đèn thắp trên bàn thờ hết dầu vì như vậy có nghĩa là cuộc đời sẽ tàn lụi.

Kiêng cho mượn đồ vật dụng vì đấy là hình thức “trao của ”, hệt như việc trả nợ.
Kiêng ngồi giữa cửa vì sợ cản trở sự trôi chảy, trót lọt của gia đình.
Người gia đình có tang không được đến chúc tết người khác vào ngày mồng một, vì sợ đem sự rủi ro tới cho gia chủ và giảm lòng hiếu thảo với người đã khuất.
Kiêng đi vào giờ xấu. Giờ “xuất hành” phải là giờ hoàng đạo và khi đi phải chọn hướng tốt mà đi.

Thi sĩ làm Thơ về mùa Xuân, về Tết nhiều nhất là Nguyễn Bính.

Em như cô gái hãy còn xuân
Trong trắng chưa vương chút bụi trần
Xuân tới hoa mai, hoa mận nở
Gái xuân rũ lụa bến sông Vân.
Tình xuân lơ đãng, má xuân hồng
Cô gái xuân mơ chuyện vợ chồng
Đôi tám xuân đi trên mái tóc
Đêm xuân cô ngủ có buồn không ?
…..
Hôm nay là xuân, mai còn xuân
Xuân đã sang đò, nhớ cố nhân
Mà kẻ về bên sông cách trở
Có về Chiêm quốc như Huyền Trân.

Hôm nay là xuân, mai còn xuân
Phơi phới mưa sa nhớ cố nhân…

Năm 1940 Nguyễn Bính rời Hà nội, vào Sài Gòn, lưu lạc xuống Hà tiên, Rạch giá. Trong những năm 1943, 1944 ở miền Nam thi sĩ làm những lời thơ tha hương thương nhớ để đời:

Xuân tha hương

Gửi chị Trúc
Tết này chưa chắc Em về được
Em gửi về đây một tấm lòng
Ôi Chị một Em. Em một Chị
Trời làm chia cách mấy con sông!
Em đi dang dở đời mưa gió
Chị ở vuông tròn phận lãnh cung.
Chén rượu tha hương ! Trời ! Đắng lắm !
Trăm hờn, nghìn giận suốt mùa đông.
Chiều qua ngồi ngắm hoàng hôn xuống
Nhớ chị làm sao, nhớ lạ lùng.

xxx

Tết này chưa chắc Em về được
Em gửi về đây một tấm lòng.
Vườn ai thấp thoáng hoa đào nở
Chị vẫn môi son, vẫn má hồng ?
Áo rét ai đan mà ngóng đợi
Còn vài hôm nữa hết mùa đông.
Cột nhà hàng xóm lên câu đối
Em đọc tương tư giữa pháo hồng.
Gạo nếp nơi đây sao trắng quá
Mỗi ngày phiên chợ một thêm đông.
Thiên hạ đua nhau maw sắm Tết
Một mình Em vẫn cứ tay không.
Vườn nhà Tết đến hoa còn nở
Chị gửi cho Em một cánh hồng.
Tha hương không gập người tri kỷ
Một cánh hoa tươi đỡ lạnh lòng.

xxx

Tết này chưa chắc Em về được
Em gửi về đây một tấm lòng.
Chao ơi..! Tết đến mà không được
Trông thấy quê hương..! Thật não nùng…!

Tôi đọc Thơ Nguyễn Bính năm tôi mười một, mười hai tuổi. Cơm cha, áo mẹ, thế giới chỉ mới có nhà mình và trường học, đọc Thơ Nguyễn Bính tôi đã cảm khái, bài “Hành phương Nam” của Thi sĩ là bài thơ tha hương thứ nhất tôi được đọc:

Hành phương Nam

Đôi ta lưu lạc phương Nam này
Trải mấy mùa qua én nhạn bay
Xuân đến khắp trời hoa rượu nở
Mà Ta với Ngươi buồn lắm thay.
Lòng đắng xá gì muôn hớp rượu
Mà không uống cạn, mà không say !
Lời thề buổi ấy cầu Tư Mã
Mà áo khinh cừu không ai may.
Ngươi giam chí lớn vòng cơm áo
Ta trí thân vào nợ nước mây.
Ai biết thương nhau từ buổi trước
Bây giờ gập nhau trong phút giây
Nợ tình chưa trả tròn một món
Sòng đời thua đến trắng hai tay.
Quê nhà xa lắc, xa lơ đó
Ngoảnh lại tha hồ mây trắng bay.
Tâm giao mấy kẻ thì phương Bắc
Ly tán vì cơn gió bụi này.
Nguời ơi buồn lắm mà không khóc
Mà vẫn cười qua chén rượu đầy…

Banh ChungSáu mươi tám năm xưa — 1940 – Thi sĩ Nguyễn Bính lưu lạc vào xứ Nam kỳ thấy quê nhà xa lắc, xa lơ, ngoảnh lại chỉ thấy mây trắng bay. Năm 1977, gần bốn mươi năm sau, Thi sĩ Thanh Nam sống ở thành phố Seattle, bang Washington, Hoa Kỳ, xa cách quê hương cả một biển đông. Ở Seattle, Thanh Nam không biết quê hương mình ở phương hướng nào, nhớ quê hương anh nhìn bốn phía, anh không thấy cả mây trắng bay…

Năm xưa Quang Dũng đêm heo may ở bên này bờ sông Đáy, bên kia sông là đất Tề — tức vùng bị địch chiếm — thương nhớ người yêu:

Khói thuốc xanh dòng khơi lối xưa
Đêm đêm sông Đáy lạnh đôi bờ
Thoáng hiện Em về trong đáy cốc
Nói cười như chuyện một đêm mưa.
Xa quá rồi Em, người mỗi ngả
Bên này đất nước nhớ thương nhau.
Em đi áo mỏng buông hờn tủi
Dòng lệ thơ ngây có rạt rào ?

“Bên này đất nước” của Quang Dũng 1948 là một bên sông — bờ sông bên này– và “bên kia đất nước” là bờ sông bên kia. Hai bờ xa cách nhau không đến hai ngàn thước. Ở bên bờ sông Đáy những đêm tối trời nhìn về phía Hà Nội, Thi sĩ có thể thấy ánh đèn điện mờ mờ sáng nơi chân trời. Thanh Nam ở Seattle nhìn về bất cứ hướng trời nào cũng thấy tối đen.

Những ngày sống ở Thành Hồ tôi đã được đọc Thơ Thanh Nam làm ở Hoa Kỳ. Mỗi lần vài câu, bánh xe lãng tử đến Rừng Phong lòng vòng Hoa Thịnh Đốn tôi mới được đọc toàn tập Thơ “Đất Khách” của Thanh Nam:

Đất khách năm tàn vẫn gió mưa
Ngồi bên ly rượu đón giao thừa
Nhìn qua khung cửa mờ hơi nước
Chợt nhớ mưa phùn đất Bắc xưa.
Ôi cố hương xa nửa địa cầu
Ngàn trùng kỷ niệm vẫn theo nhau
Đâu đây trong khói trầm thơm ngát
Hiện rõ trời xuân một thưở nào…

Xuan 1972Năm 1942 Nguyễn Bính ở Nam kỳ lục tỉnh, dù có là Cà mâu, Rạch giá đi nữa thì Cà mâu, Rạch giá cũng vẫn là đất Việt nam, vẫn non sông liền một giải. Tại Thi sĩ không muốn trở về, Thi sĩ về không có gì khó khăn: chỉ cần một trăm đồng bạc Đông dương và cái vé xe lửa. Bây giờ, những năm 2000, việc những Việt kiều Yêu Nước Ngoài về thăm quê hương cờ đỏ là chuyện thường năm, thường tháng và luôn cả thường ngày, nhiều người bỏ Hoa Kỳ trở về sống luôn trong nước. Năm 1977 những người Việt chạy ra khỏi nước được trước Ngày 30 Tháng Tư thấy mình và đất nước ngàn trùng xa cách, xa cách ngàn trùng cả với những người thân mình bỏ lại, mình sẽ không bao giờ có thể trở về quê hương. Tâm trạng buồn tha hương Thanh Nam 1977 còn nặng thêm vì cái nhục bại trận, nhục bỏ chạy, nhục sống nhờ, thê thảm hơn vì ý nghĩ không bao giờ còn được trở lại đất nước, không bao giờ nữa gập lại những người thân thương…

Thơ Xuân Đất Khách

Tờ lịch đầu năm rớt hững hờ
Mới hay năm tháng đã thay mùa
Ra đi từ thưở làm ly khách
Sầu xứ hai xuân chẳng đợi chờ
Trôi dạt từ Đông sang cõi Bắc
Hành trình trơ một gánh ưu tư
Quê người nghĩ xót thân lưu lạc
Đất lả đâu ngờ buổi viễn du
Thức ngủ một mình trong tủi nhục
Dặm dài chân mỏi, bước bơ vơ
Giống như người lính vừa thua trận
Nằm giữa sa trường nát gió mưa
Khép mắt cố quên đời chiến sĩ
làm thân cây cỏ gục ven bờ
Chợt nghe từ đáy hồn thương tích
Vẳng tiếng kèn truy điệu mộng xưa.
Ới hỡi quê hương, bè bạn cũ
Những ai còn mất giữa sa mù
Mất nhau từ buổi tàn xuân đó
Không một tin nhà, một cánh thư
Biền biệt thời gian mòn mỏi đợi
Rối bời tâm sư tuyết đan tơ
Một năm người có mười hai tháng
Ta trọn năm dài Một Tháng Tư.
Chấp nhận hai đời trong một kiếp
Đành cho giông bão phũ phàng đưa.
Đầu thai lần nữa trên trần thế
Kéo nốt trăm năm kiếp sống nhờ.
Đổi ngược họ tên cha mẹ đặt
Tập làm con trẻ nói ngu ngơ.
Vùì sâu dĩ vãng vào tro bụi
Thân phận không bằng đứa mãng phu.
Canh bạc chưa chơi mà hết vốn
Cờ còn nước đánh phải đành thua.
Muốn rơi nước mắt khi tàn mộng
Nghĩ đắt vô cùng giá Tự Do!
Bằng hữu qua đây dăm bẩy kẻ
Đứa nuôi cừu hận, đứa phong ba
Đứa nằm yên phận vui êm ấm
Đứa nhục nhằn lê kiếp sống thừa.
Mây nước có phen còn hội ngộ
Thâm tình viễn xứ lại như xa
Xuân này đón tuổi gần năm chục
Đối bóng mình ta say với ta…

*****

Những ngày gần Tết ở Rừng Phong khi viết bài Xuân cho những tờ báo Tết , tôi đi một đường cảm khái, tôi làm thơ :

Năm năm cứ đến Ngày gần Tết
Lại viết bài Xuân đăng báo Xuân.
Chẳng thấy Xuân đâu, chưa thấy Tết
Đã dục bài Xuân, rộn báo Xuân!
Mấy chục mùa Xuân, mấy chục Tết
Năm Mèo Xuân, Năm Chó cũng Xuân.
Tết Rồng Rồng Lộn, Rồng Leo Tết,
Xuân Lợn lòng thiu, mắm thối Xuân.
Tha hương cóc có Ba Ngày Tết
Mít Đặc hè nhau Tết với Xuân.
Hoài niệm quê hương thời có Tết
Ngậm ngùi tưởng nhớ viết thương Xuân!
Xuân sang chẳng lẽ làm lơ Tết
Đời chẳng còn Xuân vẫn phải Xuân.
Thôi thì gắng viết dăm bài Tết
Cho Tình Nhân đọc chuyện Tình Xuân.
Năm Sửu, Tháng Giêng, Mồng Một Tết
Còn nguyên vẹn cả một Mùa Xuân.
Em ơi…Chín vạn Bông Trời Tết
Xuân đẹp Tình Ta nở Nụ Xuân.
Tết Trâu, Xuân đến, Em dzui Tết
Coi chừng Trâu rượt… tụt lưng quần..!

Theo kinh nghiệm Sống và Viết của tôi — cái này là kinh nghiệm, không phải là mê tín, dị đoan — những gì ta viết trong những ngày cuối năm, đầu năm — nhất là những bài Thơ gọi là Thơ Khai Bút — tối kỵ những giọng điệu, âm thanh buồn thương, ảo não. Thơ Khai Bút mà buồn sầu là người làm thơ có nhiều khả năng bị vỡ mặt trong năm đó. Xuân đến mang theo Hy Vọng, Xuân đến với lời hứa hẹn Hạnh phúc. Những bài đăng báo Xuân, báo Tết cần phải vui, phải làm cho bạn đọc cười vui. Ta chửi Việt Cộng suốt mười hai tháng, trọn năm tròn, ta chửi Việt Cộng suốt đời ta. Xuân đến, Tết đến, ta tạm quên bọn Việt Cộng ác ôn côn đồ trong vài ngày Tết để nói với nhau những lời yêu thương..

Mùa xuân, mùa xuân, mùa xuân rồi
Giờ đây chín vạn bông trời nở
Riêng có tình ta khép lại thôi.

… Hay tuyệt cú mèo nhưng sầu thảm, não nùng quá đỗi. Để kỷ niệm và thăng hoa Tình Yêu của đôi ta anh đổi là

Mùa xuân, mùa xuân, mùa xuân rồi
Giờ đây chín vạn bông trời khép
Riêng có Tình Ta nở đẹp thôi.

Tết Sửu, em dzui xuân, Trâu nó hiền lành, nó phục vụ em nhưng em đừng coi thường nó:

Năm Trâu, Tết đến, Em dzui Tết
Coi chừng Trâu rượt… tụt lưng quần.
theo http://hoanghaithuy.wordpress.com

Khi những nụ hoa đào chớm nở và vườn quất nặng trĩu qủa cũng là lúc báo hiệu một mùa xuân tới. Xuân về, trăm hoa khoe sắc, cảnh vật, con người dường như cũng hoà vào sức xuân, tất cả đều bừng lên một sức sống mãnh liệt. Và thời khắc giao thừa – tiễn một năm cũ, đón chào một năm mới bao giờ cũng đem lại cho mỗi người những cảm xúc thật khó tả.

Với người Việt Nam, từ già tới trẻ, dù đi làm ăn xa mấy cũng cố gắng về sum họp với gia đình mấy ngày Tết. Và đêm giao thừa là một trong những giờ phút quan trọng mà mỗi thành viên trong gia đình mong chờ. Cũng chính bởi lý do đó, trước giao thừa, mọi người thường chuẩn bị đón Tết rất kỹ để có được một cái Tết thật vui vẻ và đầm ấm.

Khoảng 20 tháng chạp, các gia đình đã đi xem đào, quất, nhà nào cũng rất cẩn thận để chọn cho được một cây đào, một cây quất thật đẹp, có nhiều lộc hay một bình hoa thuỷ tiên mang về nhà chơi mấy ngày Tết. Điều quan trọng nhất đối với mỗi gia đình là phải có một mâm cỗ cúng đêm giao thừa thật đầy đủ để tỏ lòng thành kính với ông bà, tổ tiên. Và bánh chưng là một thứ không thể thiếu trong mâm cỗ cúng.

Bởi thế ngay từ 23 tháng Chạp, nhiều nhà đã chuẩn bị mua lá dong, lạt về gói bánh chưng. Và tới khoảng 25, 26 Tết bắt đầu tiến hành gói bánh. Cảm xúc được cùng cả nhà chuẩn bị gói bánh chưng đối với mỗi người cũng thật khác nhau, có người nhớ cảm giác khi còn nhỏ được tự gói riêng cho mình một cái bánh chưng bé, có người lại nhớ cảm giác được cùng cả nhà quây quần bên nồi bánh, chờ tới khi bánh chín, vớt ra, nhìn những chiếc bánh vuông vức với màu xanh mướt của lá thật thú vị …

Có nhà ngoài nấu bánh chưng, vẫn quen nếp xưa: mua thịt lợn về gói giò. Và trong mâm cỗ cúng trời đất ngoài gà (nhà ai không cúng gà thì thay bằng chân giò lợn), rượu, bánh chưng, xôi gấc, còn có gạo, muối. Trên bàn thờ tổ tiên thường có mâm ngũ quả. Chiều 30 Tết cả nhà thường quây quần bên nhau ăn bữa cơm tất niên. Đây là một phong tục tốt đẹp từ xưa đến nay của người Việt.

Các thành viên trong nhà, dù đi làm xa cũng cố gắng có mặt trong bữa cơm tất niên bởi đây là thời gian mọi thành viên trong gia đình được quây quần bên nhau, cùng nhau chia sẻ niềm vui, nỗi buồn trong một năm. Cũng bởi thế mà có người đã từng chia sẻ cảm xúc về bữa cơm tất niên như thế này: “Tết đến, được trở về ngôi nhà thân yêu, cùng ăn bữa cơm chiều 30 với cả nhà, tôi cảm thấy sung sướng vô bờ... sung sướng nào hơn được sống giữa tình thương yêu, đùm bọc của những người mà mình hằng yêu quí”.

Quả thực người Việt Nam trọng tình, trọng nghĩa nên khoảnh khắc trước và sau giao thừa đối với mỗi người thật quan trọng và khó quên. Bữa cơm tất niên còn là thời gian tất cả mỗi thành viên trong gia đình ngồi ôn lại những gì đã và chưa làm được trong một năm. Những điều tốt sẽ được tiếp tục phát huy, còn những điều chưa tốt sẽ đựợc khắc phục trong năm tới.

Tới khoảng 10 giờ tối, mâm cỗ cúng bắt đầu được sửa soạn để đúng đến thời khắc 12 giờ đêm, thời khắc chuyển giao giữa năm cũ và năm mới, một thành viên trong gia đình, thường là đàn ông – người trụ cột của gia đình sẽ thắp hương cúng tổ tiên, trời đất cầu xin ông bà tổ tiên phù hộ cho cả gia đình một năm mới đầy may mắn và hạnh phúc, con cái trong nhà học hành giỏi giang, nghe lời ông bà cha mẹ. Chờ cho tới khi hết hương cũng là lúc những giây phút đầu tiên của năm mới tới, cả nhà cùng nâng chén rượu, dù có ai không uống được rượu nhưng cũng cố gắng nhấp môi để cùng chúc các thành viên trong gia đình một năm mới tràng đầy hạnh phúc và may mắn.

Một nét đẹp nữa của người Việt sau thời khắc giao thừa là cả nhà cùng quây quần bên nhau để nghe lời chúc Tết của Chủ tịch nước.

Thông thường nhà nào có ba thế hệ cùng chung sống thì con cháu thường chúc ông bà sống lâu trăm tuổi. Ông bà, cha mẹ lì xì cho các con, các cháu, mong các con hay ăn chống lớn và sống có ích cho xã hội. Thời xưa, trẻ con thường được lì xì bằng tiền màu đỏ cho may mắn. Thời nay, người lớn thường để tiền lì xì cho trẻ con vào những phong bao màu đỏ in nhiều hình rất ngộ nghĩnh.


Người Việt có thói quen lên chùa xin lộc, cầu may sau những khoảnh khắc đầu tiên của năm mới. Những cành lộc khi đêm về thường được cho vào lọ cắm để trên bàn thờ, mong cho mọi may mắn sẽ tới với gia đình trong một năm. Bên cạnh đó mọi người còn có tục lệ xin chữ của ông đồ về treo trong nhà, thường mọi người thường hay xin chữ: Phúc , Lộc , Thọ… mong cho may mắn sẽ tới với gia đình trong năm mới.

Những người hàng xóm thường qua nhà nhau chúc Tết ngay sau giao thừa, mọi người cùng chúc nhau đón một năm mới với tất cả sự may mắn và hạnh phúc. Xưa, khi Tết đến nhà nhà được đốt pháo, giây phút giao thừa được mọi người cảm nhận qua tiếng pháo nổ đì đùng, thời nay giây phút giao thừa được mọi người cảm nhận qua những chùm pháo hoa sáng trên bầu trời với đủ màu sắc. Với những người ngoại quốc, được đón Tết ở Việt Nam là cả một niềm hạnh phúc và thú vị, đặc biệt hơn khi họ đón giao thừa, được cảm nhận hương vị ấm cúng của Tết Việt.

Bởi không phải ở đâu giây phút chuyển giao giữa năm cũ và năm mới lại được đón nhận trong không khí ấm áp và nồng nhiệt như ở Việt Nam. Có những người ngoại quốc dù chỉ đón giao thừa một lần ở Việt Nam thì cảm xúc đêm giao thừa dường như vẫn còn nguyên vẹn trong họ: đầm ấm và hạnh phúc khó tả.

Dù là ai, làm gì, ở đâu, vào khoảnh khắc giao thừa, mọi người cũng mong được có mặt ở nhà để được cùng nâng chén rượu chúc sức khoẻ ông bà, cha mẹ, được nhận từ ông bà cha mẹ tiền lì xì đầu năm cùng lời chúc mừng năm mới – một năm tràng đầy hạnh phúc và gặp nhiều may mắn.

Theo Hải Anh (Haritage)